برای عمل سرخوردگی مهره به کدام دکتر مراجعه کنیم؟
برای عمل سرخوردگی مهره (Spondylolisthesis) باید به یک متخصص ستون فقرات مراجعه کنید. این متخصص میتواند یک **جراح مغز و اعصاب** با تخصص در ستون فقرات یا یک **جراح ارتوپد** با فلوشیپ ستون فقرات باشد. هر دو تخصص صلاحیت لازم برای تشخیص و درمان جراحی این بیماری را دارند.
سرخوردگی مهره چیست و چه علائمی دارد؟
سرخوردگی مهره به وضعیتی گفته میشود که یک مهره از جای طبیعی خود بر روی مهره پایینی یا بالایی خود به سمت جلو یا عقب سر میخورد. این عارضه میتواند منجر به **فشار بر روی نخاع** و **اعصاب ستون فقرات** شود. علائم رایج شامل موارد زیر است:
- **درد مزمن کمر:** اغلب تشدید شونده با فعالیت.
- **درد منتشر شونده به پاها (سیاتیک):** به دلیل فشار بر ریشههای عصبی.
- **بیحسی یا گزگز در پاها:** ناشی از آسیب عصبی.
- **ضعف در یک یا هر دو پا:** در موارد شدیدتر.
- **گرفتگی عضلات همسترینگ:** در برخی افراد.
چه زمانی عمل جراحی برای سرخوردگی مهره ضرورت پیدا میکند؟
عمل جراحی برای سرخوردگی مهره معمولاً زمانی توصیه میشود که روشهای درمانی غیرجراحی شکست خورده باشند یا بیمار علائم شدید و پیشروندهای داشته باشد. موارد اصلی که نیاز به جراحی را توجیه میکنند، عبارتند از:
- **درد شدید و مداوم:** که با دارو، فیزیوتراپی و سایر روشهای غیرتهاجمی کنترل نمیشود.
- **اختلالات عصبی پیشرونده:** مانند ضعف شدید در پاها، بیحسی یا از دست دادن کنترل ادرار و مدفوع.
- **کیفیت زندگی پایین:** به دلیل محدودیتهای حرکتی و درد.
- **افزایش قابل توجه سرخوردگی:** که در تصاویر رادیولوژی مشاهده میشود و پایداری ستون فقرات را به خطر میاندازد.
جراح مغز و اعصاب یا جراح ارتوپد ستون فقرات، کدامیک انتخاب بهتری است؟
انتخاب بین جراح مغز و اعصاب و جراح ارتوپد ستون فقرات بستگی به عوامل متعددی دارد، اما هر دو تخصص مهارتهای لازم برای انجام این جراحی را دارند. **جراح مغز و اعصاب** تمرکز بیشتری بر روی **نخاع** و **ریشههای عصبی** دارد، در حالی که **جراح ارتوپد ستون فقرات** ممکن است بیشتر بر روی **استخوانها**، **رباطها** و **ثبات مکانیکی ستون فقرات** تمرکز کند. مهمترین نکته، یافتن پزشکی است که تجربه و تخصص کافی در جراحیهای پیچیده ستون فقرات، به خصوص سرخوردگی مهره، داشته باشد.
قبل از جراحی سرخوردگی مهره، چه مراحلی طی میشود؟
قبل از تصمیمگیری نهایی برای جراحی سرخوردگی مهره، پزشک شما مراحل تشخیصی و مشاورهای دقیقی را طی میکند. این مراحل به اطمینان از صحت تشخیص و انتخاب بهترین روش درمانی کمک میکند:
- **معاینه فیزیکی و تاریخچه پزشکی:** ارزیابی علائم، شدت درد و سوابق بیماری.
- **تصویربرداری:** شامل **اشعه ایکس (X-ray)** برای بررسی میزان سرخوردگی، **امآرآی (MRI)** برای ارزیابی نخاع و اعصاب و **سیتیاسکن (CT Scan)** برای جزئیات استخوانی.
- **تستهای عصبی:** برای بررسی عملکرد اعصاب و تشخیص میزان آسیب.
- **تزریقات تشخیصی:** در برخی موارد، برای pinpoint کردن منبع درد.
- **مشاوره با تیم پزشکی:** شامل فیزیوتراپ، متخصص درد و سایر پزشکان برای بررسی تمامی گزینههای درمانی.
انواع عمل جراحی برای درمان سرخوردگی مهره کدامند؟
هدف اصلی از جراحی سرخوردگی مهره، کاهش فشار بر روی اعصاب و تثبیت ستون فقرات است. دو نوع اصلی جراحی که ممکن است انجام شود، شامل موارد زیر است:
- **دکمپرشن (Decompression):** در این روش، با برداشتن بخشی از استخوان یا دیسک، فشار از روی نخاع و ریشههای عصبی برداشته میشود. این کار به تسکین درد و بهبود علائم عصبی کمک میکند.
- **فیوژن (Fusion):** پس از دکمپرشن، برای جلوگیری از حرکت بیشتر مهره سرخورده و ایجاد ثبات، دو یا چند مهره با استفاده از **پیوند استخوان** و **ابزارهای فلزی (مانند پیچ و میله)** به هم متصل میشوند تا در نهایت به یک استخوان واحد تبدیل شوند.
تجربه عملی
انتخاب جراح مناسب برای عمل سرخوردگی مهره میتواند تاثیر بسزایی در نتیجه درمان و بهبودی شما داشته باشد. برای یافتن بهترین متخصص، توصیه میشود از چند جراح با تخصص در ستون فقرات (هم جراح مغز و اعصاب و هم جراح ارتوپد) مشورت بگیرید. در طول مشاورهها، به سابقه جراح در انجام این نوع عملها، میزان رضایت بیماران قبلی، و همچنین توضیحات او در مورد روند جراحی، خطرات احتمالی و دوره نقاهت توجه کنید. یک جراح خوب، تمامی جوانب را به طور شفاف برای شما توضیح خواهد داد و به تمامی سوالات شما پاسخ میدهد تا با آگاهی کامل تصمیم بگیرید.
سوالات متداول (FAQ)
آیا سرخوردگی مهره بدون جراحی هم قابل درمان است؟
بله، در بسیاری از موارد سرخوردگی مهره، خصوصاً درجات خفیفتر، با روشهای غیرجراحی مانند فیزیوتراپی، داروهای ضد التهاب، تزریقات استروئیدی و استراحت قابل کنترل و درمان است.
چه عواملی خطر ابتلا به سرخوردگی مهره را افزایش میدهند؟
عواملی مانند ژنتیک، سن بالا، فعالیتهای ورزشی خاص (مانند ژیمناستیک)، تروما یا آسیب به ستون فقرات و بیماریهای استخوانی میتوانند خطر سرخوردگی مهره را افزایش دهند.
طول دوره نقاهت بعد از عمل سرخوردگی مهره چقدر است؟
دوره نقاهت به نوع جراحی، وضعیت جسمانی بیمار و رعایت توصیههای پزشک بستگی دارد. معمولاً چند هفته تا چند ماه طول میکشد تا بیمار به فعالیتهای عادی بازگردد و فیزیوتراپی نقش مهمی در این دوره دارد.
آیا بعد از عمل سرخوردگی مهره، درد به طور کامل از بین میرود؟
هدف از جراحی، کاهش قابل توجه درد و بهبود علائم عصبی است. در بسیاری از موارد، درد به میزان زیادی تسکین مییابد، اما ممکن است مقداری درد یا ناراحتی باقی بماند که با گذشت زمان بهبود مییابد.
چه نوع بیحسی در عمل سرخوردگی مهره استفاده میشود؟
عمل سرخوردگی مهره معمولاً تحت بیهوشی عمومی انجام میشود، به این معنی که شما در طول جراحی کاملاً خواب خواهید بود.
چه مراقبتهایی بعد از عمل سرخوردگی مهره لازم است؟
مراقبتهای بعد از عمل شامل استراحت کافی، مصرف منظم داروها، رعایت بهداشت زخم، انجام تمرینات فیزیوتراپی و پیروی از توصیههای پزشک در مورد فعالیتهای روزانه و محدودیتها است.
آیا امکان عود سرخوردگی مهره بعد از جراحی وجود دارد؟
در جراحی فیوژن، احتمال عود سرخوردگی مهره در محل جراحی بسیار کم است، زیرا مهرهها تثبیت میشوند. با این حال، ممکن است در مهرههای مجاور سرخوردگی جدیدی ایجاد شود.
چه سوالاتی باید از جراح ستون فقرات بپرسم؟
سوالاتی مانند: تجربه شما در این نوع جراحی چیست؟ میزان موفقیت عمل چقدر است؟ خطرات احتمالی کدامند؟ دوره نقاهت چگونه خواهد بود؟ و چه انتظاراتی از نتیجه جراحی داشته باشم؟
چه زمانی میتوانم بعد از جراحی رانندگی کنم؟
معمولاً توصیه میشود که حداقل 2 تا 4 هفته پس از جراحی از رانندگی خودداری کنید، تا زمانی که بتوانید به راحتی حرکت کنید و داروهای مسکن که باعث خواب آلودگی میشوند مصرف نکنید.
آیا نیاز به بریس کمر بعد از جراحی سرخوردگی مهره است؟
استفاده از بریس کمر پس از جراحی سرخوردگی مهره به نظر جراح و نوع عمل بستگی دارد. برخی جراحان برای افزایش ثبات و حمایت در دوره بهبودی، استفاده از بریس را توصیه میکنند.
